Cùng một công cụ AI, có người nhận được câu trả lời dùng ngay, có người chỉ nhận được những đoạn văn chung chung. Khác biệt nằm ở cách viết prompt, tức câu lệnh bạn giao cho AI. Tin tốt là viết prompt không phải năng khiếu; chỉ cần nắm một công thức và luyện tập vài ngày là kết quả cải thiện rõ rệt.
Bài viết này chia sẻ công thức 5 bước Pareto dùng trong các lớp đào tạo AI, kèm prompt mẫu cho từng vị trí công việc. Công thức dùng được với ChatGPT, Gemini, Claude và hầu hết trợ lý AI khác.
Prompt là gì và vì sao quan trọng?
Prompt là toàn bộ thông tin bạn đưa cho AI: yêu cầu, bối cảnh, tài liệu, ví dụ. AI không biết công ty bạn, khách hàng của bạn hay tiêu chuẩn của bạn, trừ khi bạn nói ra. Hãy hình dung bạn đang giao việc cho một nhân viên mới rất giỏi nhưng chưa biết gì về doanh nghiệp: giao càng rõ, kết quả càng tốt.
Cách viết prompt theo công thức 5 bước
Bước 1: Vai trò
“Bạn là chuyên viên marketing có 10 năm kinh nghiệm trong ngành nội thất.” Vai trò giúp AI chọn đúng kiến thức và giọng văn.
Bước 2: Bối cảnh
“Công ty bán nội thất chung cư tại Hải Phòng, khách hàng là gia đình trẻ 28–40 tuổi, đang có chương trình giảm 15% đến hết tháng.”
Bước 3: Nhiệm vụ
Một việc cụ thể với động từ rõ ràng: “Viết 3 bài đăng Facebook giới thiệu chương trình giảm giá.” Tránh giao nhiều việc khác nhau trong một prompt.
Bước 4: Định dạng
“Mỗi bài dưới 120 chữ, có 1 câu mở đầu gây tò mò, 3 gạch đầu dòng lợi ích, kết thúc bằng lời kêu gọi nhắn tin. Giọng thân thiện, không dùng từ ngữ phóng đại.”
Bước 5: Ví dụ
Dán một bài đăng trước đây có nhiều tương tác và yêu cầu “viết theo phong cách tương tự”. Ví dụ giúp AI hiểu ý bạn nhanh hơn mọi lời mô tả.
Bước bổ sung: Yêu cầu tự kiểm tra
Thêm cuối prompt: “Sau khi viết, hãy tự kiểm tra lỗi chính tả và liệt kê thông tin nào bạn chưa chắc chắn.” Cách này giảm đáng kể lỗi “bịa” thông tin.
Prompt mẫu theo vị trí công việc
| Vị trí | Prompt mẫu |
|---|---|
| Kinh doanh | Bạn là trưởng nhóm sale B2B. Dựa trên thông tin khách hàng dưới đây, viết email chào hàng lần đầu dưới 150 chữ, nêu 2 lợi ích phù hợp ngành của khách, đề xuất một cuộc gọi 15 phút. |
| Marketing | Bạn là chuyên viên nội dung. Lập lịch đăng bài Facebook 2 tuần cho thương hiệu trà sữa, dạng bảng: ngày, chủ đề, ý chính, định dạng (ảnh/video), lời kêu gọi. |
| Kế toán | Bạn là kế toán trưởng. Viết công thức Excel tính số ngày quá hạn công nợ từ cột ngày hóa đơn (B) và hạn thanh toán 30 ngày, giải thích từng phần công thức. |
| Nhân sự | Bạn là chuyên viên tuyển dụng. Viết mô tả công việc nhân viên kinh doanh nội thất tại Hải Phòng, gồm: mô tả, yêu cầu, quyền lợi, dưới 300 chữ. |
5 lỗi thường gặp khi viết prompt
- Quá ngắn: “viết bài quảng cáo” sẽ cho kết quả chung chung.
- Nhiều việc trong một prompt: tách thành từng bước, làm tuần tự.
- Không nói người đọc là ai: cùng một nội dung, viết cho chủ doanh nghiệp khác viết cho sinh viên.
- Không yêu cầu định dạng: phải chỉnh sửa nhiều sau đó.
- Chấp nhận kết quả đầu tiên: hãy phản hồi và yêu cầu sửa cụ thể.
Các nhà phát triển AI đều có tài liệu hướng dẫn viết prompt rất chi tiết, ví dụ hướng dẫn prompt engineering của Anthropic cho Claude, đáng tham khảo khi bạn muốn nâng cao.
Câu hỏi thường gặp
Viết prompt bằng tiếng Việt hay tiếng Anh tốt hơn?
Các trợ lý AI hiện nay hiểu tiếng Việt rất tốt. Hãy viết prompt bằng ngôn ngữ của kết quả bạn muốn nhận.
Prompt dài có tốt hơn không?
Prompt nên đủ thông tin, không cần dài. Một prompt 5–8 câu theo công thức thường đã cho kết quả tốt.
Làm sao để cả nhóm viết prompt tốt như nhau?
Xây thư viện prompt chung theo từng việc và tạo trợ lý AI riêng chứa sẵn bối cảnh doanh nghiệp, như hướng dẫn trong bài huấn luyện AI cho riêng mình.
Cách viết prompt là kỹ năng nền tảng trong mọi chương trình đào tạo AI của Pareto. Doanh nghiệp muốn có thư viện prompt riêng cho từng vị trí có thể đặt lịch tư vấn miễn phí.
